Udar mózgu – objawy, przyczyny i rehabilitacja

Pakiety
kapiele solankowe 80x80 - Udar mózgu - objawy, przyczyny i rehabilitacja
O kąpielach solankowych w “Pytaniu na Śniadanie”
4 lutego 2022
profesor Piotr Majcher
Pożegnanie Profesora Piotra Majchera
2 marca 2022

Według statystyk, w Polsce co 8 minut zdarza się udar mózgu, objawy ostrzegawcze ma co piąty chory. Ich rozpoznanie i natychmiastowa pomoc lekarska zwiększa szanse na przeżycie, a rozpoczęta możliwie najszybciej rehabilitacja minimalizuje skutki udaru i możliwą niepełnosprawność.


Co to jest udar mózgu? Jakie są rodzaje udarów?


Udar mózgu to zespół objawów neurologicznych, powstałych w skutek nagłego zatrzymania dopływu krwi do mózgu, co prowadzi do zaburzenia lub obumarcia części tego narządu. Wyróżniamy dwa główne rodzaje udarów mózgu:

udar niedokrwienny

Udar niedokrwienny mózgu spowodowany jest zamknięciem lub dużym zwężeniem tętniczki wewnątrzmózgowej lub tętnicy. Niedrożność powoduje, że do mózgu nie jest doprowadzana krew z tlenem i substancjami odżywczymi w takiej ilości, jaka niezbędna jest do prawidłowej pracy komórek mózgowych. Do udaru niedokrwiennego, zwanego także zawałem mózgu, dochodzi w 4 na 5 przypadków udaru.

udar krwotoczny

Udar krwotoczny występuje rzadziej, częściej jednak kończy się śmiercią lub poważnym inwalidztwem. Dochodzi do niego, gdy tętniczka pęka i krew rozleje się w pewnym obszarze mózgu (stąd udar krwotoczny potocznie określany jest „wylewem”). Krwotok mózgowy powoduje nie tylko zniszczenie okolicznej tkanki, ale zaburza czynność całego mózgu.

Warto poznać inne pojęcia medyczne związane z udarem, które ułatwią komunikację z lekarzem.


Udar mózgu – przyczyny


Przyczyny udaru niedokrwiennego spowodowane są zakrzepem dużej tętnicy lub uszkodzeniem małych tętniczek, a także zatorem pochodzącym z serca. Najczęstszym powodem jest miażdżyca – choroba tętnic, prowadząca do ich zwężenia. Blaszka miażdżycowa, zbudowana głównie z cholesterolu, zarasta ściany tętnic zmniejszając przepływ krwi, skutkujący niedotlenieniem narządów.

Zator tętnicy powstaje także w czasie migotania przedsionków. W trakcie migotania przedsionek drży, prawie nie kurczy się, znajdująca się w nim krew zalega, ma skłonność do tworzenia skrzepliny, która łatwo może urwać się i popłynąć do naczynia mózgowego, zatyka je i powoduje udar niedokrwienny mózgu. Ryzyko wystąpienia udaru mózgu u pacjentów z arytmią serca jest aż 5 do 7 razy wyższe niż u osób zdrowych.

Nadciśnienie tętnicze jest najczęstszą przyczyną udaru krwotocznego mózgu, zwiększa ryzyko jego wystąpienia czterokrotnie. Odpowiada za krwotok śródmózgowy, w którym uszkodzone naczynie znajduje się wewnątrz mózgu.

Drugim rodzajem udaru krwotocznego jest krwawienie podpajęczynówkowe – uszkodzone naczynie znajduje się na powierzchni mózgu, a krew gromadzi się między mózgiem a otaczającą go ochronną błoną, zwaną oponą pajęczą. Krwotoki podpajęczynówkowe spowodowane są najczęściej pęknięciem tętniaka, czyli nieprawidłowej budowy ściany naczynia tętniczego.

Krwotok podpajęczynówkowy w połowie przypadków dotyczy ludzi do 55 roku życia. Jednak statystyki podają, że także udar niedokrwienny dotyka coraz młodszych pacjentów.

Diagnoza przyczyn odpowiedzialnych za udar mózgu jest istotna i ma wpływ na dobór i proces rehabilitacji. Daje także wskazówki, jak uniknąć udaru ponownie.


Udar mózgu – objawy


Natychmiastowe rozpoznanie udaru mózgu ratuje życie! Wystarczy minuta, by zdiagnozować oznaki udaru samodzielnie lub z pomocą bliskich bądź osób, które znajdują się w otoczeniu. „Uśmiechnij się”, „Powtórz zdanie, które mówię”, „Podnieś jednocześnie obie ręce w górę” – tak proste polecenia pomagają szybko rozpoznać symptomy udaru. Znajomość najczęstszych objawów udaru jest więc kluczowa.

Jak rozpoznać udar mózgu? Warto zapamiętać akronim CZAS, opracowany przez Fundację Udaru Mózgu:

  • C – cięższa noga lub ręka, czyli nagłe zaburzenia czucia po jednej stronie ciała, drętwienie połowy ciała, osłabienie kończyn jednej połowy ciała
  • Z – zaburzenia widzenia, czyli widzenie niewyraźne, podwójne widzenie, kłopoty z orientacją
  • A – asymetria twarzy, czyli opuszczenie kącika ust, opadająca powieka, wykrzywienie twarzy po jednej stronie
  • S – spowolniona mowa, czyli mowa niewyraźna, bełkotliwa, utrata zdolności mówienia i trudności w zrozumieniu mowy

Zwiastuny udaru na podobnej zasadzie pozwala rozpoznać także amerykański test F.A.S.T.


Mini udar – objawy ostrzegawcze


U niektórych osób wystąpienie udaru poprzedza przemijający atak niedokrwienny (z ang. transient ischemic attack – TIA), czyli tzw. mały udar lub mini udar. Przemija on w ciągu kilku minut lub doby. To sygnał alarmowy, po którym bezwzględnie i natychmiast należy zgłosić się do lekarza. Zastosowane leczenie daje szanse na uniknięcie trwałych objawów neurologicznych. U 10 proc. chorych z małym udarem dochodzi do udaru dokonanego w ciągu miesiąca, a u 20 proc. – w ciągu roku.


Rehabilitacja po udarze


Rehabilitacja po udarze powinna być rozpoczęta najwcześniej jak to możliwe. im wcześniej chory po udarze trafi do szpitala, gdzie uzyska właściwą i szybką pomoc, tym większą ma szansę na przeżycie i uniknięcie ciężkiego inwalidztwa.

Rehabilitacja neurologiczna prywatnie prowadzona jest w Szpitalu Rehabilitacyjnym Uzdrowiska Konstancin-Zdrój – to najnowocześniejszy obiekt leczniczy, którym szczyci się Konstancin. Rehabilitacja ma za zadanie kompleksowo usprawniać wszystkie zaburzone funkcje, dlatego nad pacjentem czuwa cały zespół terapeutyczny: lekarz, fizjoterapeuta, psycholog, logopeda, terapeuta zajęciowy, opiekun pacjenta, pielęgniarka.

Każdy przypadek jest inny, dlatego program rehabilitacyjny ustalany jest indywidualnie. Wdrażane są najbardziej skuteczne i najlepiej tolerowane dla danego pacjenta metody rehabilitacji. Skuteczna pomoc choremu dotyczy wszystkich zaburzeń, takich jak: zaburzenia mowy (ze szczególnym uwzględnieniem afazji po udarze), zaburzenia pamięci, zaburzenia równowagi i koordynacji ruchów, osłabienie siły kończyn, niedowład połowiczny czy niedowład ręki po udarze. Ćwiczenia usprawniające, terapia ręki, terapia zajęciowa oraz terapie neuropsychologiczne i neurologopedyczne prowadzone są w odpowiednio wyposażonych salach do ćwiczeń i zabiegowych.

Co istotne, prywatne ośrodki rehabilitacyjne po udarze, takie jak Szpital Rehabilitacyjny Uzdrowiska Konstancin-Zdrój zapewniają pacjentom odpowiednią bazę lokalową z udogodnieniami dla osób niepełnosprawnych. W Konstancinie-Jeziornie panuje ponadto wyjątkowy mikroklimat solankowy, który wraz z kompleksem lasów sosnowych, otaczających Szpital, sprzyjają odzyskaniu równowagi psychicznej (wielu chorych z udarem mózgu cierpi na depresję).

Rehabilitacja po udarze mózgu
Rehabilitacja po udarze mózgu
Rehabilitacja po udarze mózgu

Życie po udarze


Podczas pobytu na Oddziale Rehabilitacji Neurologicznej Szpitala Rehabilitacyjnego Uzdrowiska Konstancin-Zdrój prowadzona jest w sposób ciągły edukacja pacjenta i jego rodziny na temat rehabilitacji po udarze w warunkach domowych. Ważne są jednak nie tylko ćwiczenia po udarze, ale także całkowita zmiana stylu życia. Po przebytym udarze mózgu wzrasta bowiem ryzyko wystąpienia powtórnego udaru.

Chory po udarze mózgu w domu powinien stosować odpowiednią dietę i uprawiać regularne ćwiczenia aerobowe, jak spacer lub jazda na rowerze. Ważne jest bezwzględne stosowanie się do zaleceń lekarskich dotyczących tego, czego nie wolno po udarze mózgu. Wielu pacjentów ma tendencje do lekceważenia zasad zdrowego stylu życia, tymczasem od tego w dużej mierzy zależy, ile się żyje po udarze mózgu.


Jak zapobiec udarowi mózgu?


  • utrzymuj ciśnienie pod kontrolą
  • sprawdzaj poziom cukru we krwi, a w przypadku cukrzycy stosuj dietę cukrzycową plus leki
  • badaj poziom cholesterolu we krwi, a przy hipercholesterolemii przestrzegaj diety niskotłuszczowej i bierz leki
  • przy chorobach serca regularnie przyjmuj leki zgodnie z zaleceniami lekarza
  • nie pal papierosów 
nie dopuszczaj do otyłości
  • nie nadużywaj alkoholu
  • prowadź aktywny ruchowo tryb życia
  • unikaj stresów

Zobacz także:

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------